W 2026 roku przypada setna rocznica powstania projektu, który na zawsze odmienił sposób projektowania mieszkań. Choć dziś kuchnia zabudowana wydaje się czymś oczywistym, 100 lat temu była rewolucją. Wszystko zaczęło się we Frankfurcie nad Menem, gdzie w 1926 roku austriacka architektka Margarete Schütte-Lihotzky stworzyła Frankfurter Küche – pierwszą nowoczesną kuchnię zabudowaną, uznawaną dziś za pierwowzór wszystkich współczesnych kuchni.
Od kuchni w niewielkim mieszkaniu
Po I wojnie światowej europejskie miasta zmagały się z ogromnym niedoborem mieszkań. We Frankfurcie rozpoczęto ambitny program budowy nowoczesnych osiedli mieszkaniowych pod nazwą „Nowy Frankfurt” (Das Neue Frankfurt). Jego celem było stworzenie funkcjonalnych, zdrowych i dostępnych cenowo mieszkań dla tysięcy rodzin. Jednym z najważniejszych elementów tego projektu była kuchnia. Dotychczas pomieszczenie to traktowano przede wszystkim jako miejsce wykonywania ciężkiej pracy domowej. Schütte-Lihotzky postanowiła spojrzeć na nie jak architekt i projektant procesów.
Projektantka analizowała codzienne czynności wykonywane podczas gotowania i przygotowywania posiłków. Badała liczbę kroków, ruchy rąk oraz kolejność wykonywanych prac. Jak twierdzi Wikipedia, inspiracją były nawet kuchnie wagonów restauracyjnych, w których na niewielkiej powierzchni trzeba było zapewnić maksymalną efektywność pracy.
W efekcie powstała kompaktowa przestrzeń o wymiarach około 1,9 × 3,4 metra. Każdy element miał swoje miejsce, a rozmieszczenie wyposażenia ograniczało zbędne przemieszczanie się po pomieszczeniu.
Rewolucyjne rozwiązania
Frankfurter Küche wprowadziła wiele rozwiązań, które dziś uznajemy za standard:
- zintegrowane szafki tworzące jednolitą zabudowę,
- ergonomiczny układ stref pracy,
- wysuwane pojemniki na produkty sypkie,
- specjalne uchwyty i organizery,
- maksymalne wykorzystanie przestrzeni do przechowywania,
- standaryzację umożliwiającą produkcję seryjną.
To właśnie dzięki tym rozwiązaniom Frankfurter Küche uznawana jest za pierwszą prawdziwą kuchnię zabudowaną.
Kuchnia dla nowoczesnego społeczeństwa
Projekt miał również wymiar społeczny. W latach 20. coraz więcej kobiet podejmowało pracę zawodową, dlatego poszukiwano sposobów na ograniczenie czasu poświęcanego na obowiązki domowe. Kuchnia miała ułatwiać codzienne życie i zwiększać komfort mieszkańców.
Do 1930 roku w nowych frankfurckich mieszkaniach zamontowano ok. 10 tys. takich kuchni, co było bezprecedensowym osiągnięciem w historii wzornictwa i budownictwa mieszkaniowego. Znaczenie projektu potwierdza fakt, że zachowane egzemplarze znajdują się dziś w najważniejszych muzeach designu na świecie i są uznawane za jedne z najbardziej wpływowych projektów XX wieku.
Przez ostatnie sto lat kuchnie przeszły ogromną transformację. Początkowo projektowane były przede wszystkim z myślą o efektywności. Z czasem stały się miejscem spotkań, wspólnego gotowania i spędzania czasu z rodziną.
Dzisiejsze kuchnie łączą ergonomię odziedziczoną po pionierskich rozwiązaniach z nowoczesnym designem, zaawansowanymi materiałami i inteligentnymi technologiami. Wyspy kuchenne, systemy organizacji przestrzeni, energooszczędne urządzenia czy indywidualne rozwiązania projektowe są naturalną kontynuacją idei zapoczątkowanej sto lat temu. Podobnie jak w Kuchni frankfurckiej ergonomia, funkcjonalność, efektywne wykorzystanie przestrzeni oraz harmonijne połączenie estetyki z praktycznością nadal stanowią fundament projektowania współczesnych kuchni.